Rutte 2 moet weer met pet rond

Ruim een jaar geleden blufte D66-leider Alexander Pechtold al: de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2015 zijn voor hem een ‘weegmoment’.

Het kabinet en de ‘meest geliefde oppositie’ verliezen dan hun meerderheid in de Eerste Kamer, waarna de regeringspartijen VVD en PvdA mogelijk alleen nog ‘op de winkel willen passen’. De grote hervormingen uit het regeerakkoord, die volgens Pechtold toch al ‘met het mes op tafel werden uitonderhandeld’, zijn dan immers in wetgeving omgezet. Maar, dreigde hij: ‘Als Rutte 2 inderdaad achterover leunt, gooi ik het in de uitverkoop.’

Dat moment lijkt gekomen. Dinsdag kiezen de leden van de Provinciale Staten een nieuwe Eerste Kamer en raken VVD, PvdA en de ‘constructieve drie’ hun meerderheid kwijt. Dat zet de verhoudingen op scherp.

Wensenlijstjes

D66, ChristenUnie en SGP besloten donderdag een afspraak met minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën plots af te zeggen. Volgens de drie partijen heeft het geen zin meer gezamenlijk met Dijsselbloem te onderhandelen over de begroting voor 2016. Ze willen nog wel één op één hun wensenlijstjes met hem bespreken, over bijvoorbeeld minder gaswinning. Maar het is volgens hen aan het kabinet om de steun van nog meer partijen binnen te harken.

De oppositie houdt er serieus rekening mee dat het kabinet de komende tijd valt. De wetenschappelijke bureaus van diverse partijen werken al druk aan ‘denkrichtingen’ die de basis vormen voor nieuwe verkiezingsprogramma’s. Van D66 is bekend dat de partij wel weer zin heeft in regeringsverantwoordelijkheid en eigen bewindslieden, na jaren van oppositie en goede peilingen.

Onderschat

Het kabinet maakt zich nog niet druk. Het wijst erop dat er de overheidsfinanciën er redelijk gezond voor staan en sterker: dat er meevallers zijn, van bijvoorbeeld €2 mrd in de zorg door goedkoper medicijngebruik. Er is dus ruimte voor extra geld voor onder meer defensie en ouderenzorg. ‘Wie kan daar nu tegen zijn?’, redeneert Rutte 2.

Maar het kabinet heeft de Eerste Kamer van meet af aan onderschat. Het dacht aanvankelijk dat de ‘bestuurderspartij’ CDA wel zou bijspringen. Maar de christendemocraten zijn nog steeds niet vergeten dat de PvdA Rutte 1 in de senaat wilde dwarsbomen én dat Mark Rutte zelf ooit een motie van wantrouwen indiende tegen Balkenende 4. Het kan een dure fout zijn om te verwachten dat het CDA nu alsnog steun verleent.

Voor de zekerheid heeft Rutte 2 de afgelopen tijd wel campagne gevoerd om Provinciale Statenleden over te halen op een regeringspartij te stemmen. Maar ook die herinneren zich vast nog de loze belofte van Rutte 1 om de Hedwigepolder niet te ontpolderen in ruil voor steun. Dijsselbloem kan daarom nu niet veel anders dan in een goede begroting zo veel mogelijk wensen van zo veel mogelijk partijen honoreren. En dan nog heeft hij geen zekerheid. Het wordt een lastige zomer voor hem.

Advertenties

Flexibel werken: wel verleiden, niet afdwingen

‘Straks komt er wéér een werknemer met wéér een claim aan je bureau hangen,’ verzucht VNO-NCW. De werkgeversorganisatie is bepaald niet blij met het initiatiefwetsvoorstel Flexibel Werken van de oppositiepartijen CDA en GroenLinks, waarmee een ruime meerderheid van de Eerste Kamer vandaag akkoord gaat.
Het wetsvoorstel regelt dat werknemers nog dit jaar het recht krijgen om vanuit huis en op flexibele tijdstippen te werken. Zij kunnen daartoe een verzoek bij hun baas indienen. Die mag dat straks alleen afwijzen als hij kan onderbouwen dat zijn bedrijfsvoering in de knel komt, bijvoorbeeld in het geval van een buschauffeur die wil thuiswerken. Maar een simpel ‘daar heb ik geen zin in’ volstaat niet meer.
Overbodig
Volgens VNO-NCW is het wetsvoorstel volstrekt overbodig. De discussie over waar en wanneer te werken, behoort plaats te vinden tussen een leidinggevende en zijn werknemer en dient anders in de cao te worden beslecht. Werknemers hebben bovendien al recht op allerlei verlofregelingen, meent de werkgeverslobby. ‘Deze wet levert ondernemers louter ergernis op, laat hen gewoon eens ondernemen! Nederlandse werknemers mogen al veel telewerken’.
CDA en GroenLinks willen echter een cultuuromslag bevorderen, waardoor flexibel en thuiswerken breder bespreekbaar wordt. Zo kiest menig vrouw er nu voor minder te werken als ze moeder wordt. Maar wie weet zou ze best volledig aan de slag willen als ze een deel van het werk in de avonduren thuis mag doen. Of als ze vier dagen van tien uur mag maken in plaats van dat ze vijf dagen per week acht uur achtereen op kantoor zit en daarna de file weer in moet. Wanneer meer jonge ouders voltijd werken, is dat goed voor de economie en rendeert hun door de Staat bekostigde opleiding beter.
Mantelzorg
Daarbij komt nog dat Nederlanders vaker de zorg voor hun zieke naasten op zich moeten nemen. De overheid hoopt zo de zorgkosten te drukken. Keerzijde hiervan is dat mantelzorgers meer van hun werk verzuimen wegens overbelasting, meldde Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) eind maart. ‘Ons wetsvoorstel kan het gesprek tussen bedrijven en werknemers over het combineren van arbeid en zorg beter op gang brengen,’ zeggen CDA en GroenLinks. Daar schort het volgens het SCP aan: zo zijn zorgverlofregelingen onderbenut en durven werknemers niet altijd te beginnen over flexibeler werken.
Uit onderzoek blijkt dat werknemers die meer zeggenschap hebben over hun arbeidstijden, tevredener en productiever zijn. Zo’n argument moet ook de achterban van VNO-NCW als muziek in de oren klinken en bewerkstelligt wellicht makkelijker een cultuuromslag dan een wetsvoorstel. Want dit soort wetten, hoe goedbedoeld ook, worden veel bedrijven als bureaucratische rompslomp gezien die maakt dat zij hun vast personeel liever verruilen voor werknemers met minder rechten, zoals uitzendkrachten.

Schijnconstructies aangepakt?

Jarenlang sleepte de zaak tegen Van den Bosch Transport uit het Brabantse Erp zich voort. Pas vorige maand werd vakbond FNV door de rechter in het gelijk gesteld: Van den Bosch moet zijn Hongaarse chauffeurs volgens de Nederlandse arbeidsvoorwaarden betalen.

De Hongaren reden vijf jaar lang in opdracht van het transportbedrijf in Nederland rond maar kregen slechts een Hongaars loon. Van den Bosch vond dit rechtmatig, omdat de chauffeurs onder contract stonden bij een Hongaars zusterbedrijf.

Cargill
‘Als we de Wet Aanpak Schijnconstructies toen al hadden gehad, hadden we metéén naar Van den Bosch kunnen stappen om een Nederlands cao-loon voor de Hongaren te eisen,’ zegt FNV-bestuurder Egon Groen. ‘Sterker: dan hadden we ook bij grondstoffenhandelaar Cargill, een grote opdrachtgever van Van den Bosch, aangeklopt.’

Donderdag riepen de FNV de Tweede Kamer op de Wet Aanpak Schijnconstructies snel aan te nemen. Die is volgens de bond een ‘goed instrument’ om oneerlijke concurrentie tegen te gaan.

Ketenaansprakelijkheid
In de wet wil minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken regelen dat werknemers die worden onderbetaald, voortaan niet alleen van hun directe werkgever of uitzendbureau het achterstallige loon kunnen claimen. Zij mogen ook naar de opdrachtgevers van hun baas stappen. Uiteindelijk kan zelfs de hoofdopdrachtgever aansprakelijk worden gesteld, zeker bij grove uitbuiting.

Mogelijk raakt de nieuwe wet ook RWE/Essent en Nuon. De energiebedrijven bouwen in de Groningse Eemshaven een elektriciteitscentrale en huren allerlei onderaannemers en uitzendbureaus in die hun veelal buitenlandse bouwvakkers onderbetalen. Bij wegenbouw in opdracht van Rijkswaterstaat werd eveneens gebruikgemaakt van schimmige constructies.

Handje contantje
Om de pakkans van uitbuiters te vergroten, mogen ondernemers wat Asscher betreft hun werknemers alleen nog giraal uitbetalen, en niet meer handje contantje. Ook inhoudingen op het loon, bijvoorbeeld voor huisvesting, worden in de ban gedaan. Daardoor worden loonstrookjes overzichtelijker en kan de inspectie beter handhaven. Die trof de laatste jaren al de gekste loonverrekeningen aan, zoals boetes voor praten onder werktijd en ‘loopgeld’ voor het gebruiken van een ‘eigen weg’ van de baas.

Werkgevers zijn verdeeld over het wetsvoorstel. Zo vrezen Bouwend Nederland en verladersorganisatie EVO veel administratieve rompslomp, terwijl de Aannemersfederatie juist enthousiast is. Schijnconstructies stoten het brood uit de mond van hun achterban van mkb-bouwers.

Baanverlies
Zorgelijk is wel dat de inspectie geen middelen heeft voor extra controles. Nu blijft het wachten op dappere werknemers die de vrees van ‘voor jou tien anderen’ durven weerstaan en met de wet in de hand hun onderbetaling aankaarten. En dan net als de Hongaren van Van den Bosch hun baan verliezen.

Ruttes vergoelijking van Verheijen ondergraaft vertrouwen van burgers in politiek verder

Elke ander bedrijf of organisatie had zich óók publiekelijk achter zijn medewerker geschaard, maar ondertussen wel een extern feitenonderzoek aangekondigd.

Mark Verheijen ligt zwaar onder vuur, sinds NRC anderhalve week geleden meldde dat het VVD-Kamerlid in 2011 en 2012 voor duizenden euro’s ten onrechte heeft gedeclareerd als gedeputeerde van Limburg.

Woensdag kwam daar nog het nieuws bij dat entertainmentbedrijf Taurus aangifte tegen hem doet. Verheijen zou zich als wethouder in Venlo hebben laten omkopen door de van corruptie verdachte vastgoedondernemer Piet van Pol, die in de Limburgse stad een bioscoop wilde bouwen.

Taurus, dat droomde van de bouw van een cinema in het nabijgelegen Velden, kon naar eigen zeggen daardoor naar een vergunning fluiten. Elsevier schreef al in november over mogelijke malversaties door Verheijen rond bioscoop-gate.

Integriteitscommissie

Naar aanleiding van de aangifte legt Verheijen tijdelijk zijn werkzaamheden als Kamerlid neer. Hij wacht de conclusies af van de Permanente Commissie Integriteit van de VVD die op dit moment op Verheijens eigen verzoek zijn declaratiegedrag onderzoekt. De uitkomst wordt voor 1 maart verwacht.

Mocht de VVD-integriteitscommissie Verheijen straks fileren of mocht uit de aangifte van Taurus een strafrechtelijk onderzoek voortvloeien, stapt het Kamerlid definitief op. Zijn nu al gedeukte reputatie ligt dan pas echt in gruzelementen, maar ook het imago van zijn politieke bazen Mark Rutte en Halbe Zijlstra krijgt een forse dreun.

De VVD-partijleider en de fractievoorzitter namen het namelijk direct voor Verheijen op, verklaarden dat het Kamerlid de foutief gedeclareerde bedragen zou terugstorten en vonden de zaak verder nogal ‘opgeblazen’. Ter vergelijking: twee jaar eerder hadden ze het aftreden van PvdA-staatssecretaris Co Verdaas van Economische Zaken nog ‘verstandig’ genoemd. En die had weliswaar onjuist, maar niet – zoals Verheijen – te veel gedeclareerd.

Sjoemelaars

VVD-jongerenclub JOVD spreekt van een ‘ongepaste reactie’ van Zijlstra en Rutte en het VVD-kader buiten Den Haag klaagt dat de partijtop Verheijen de hand boven het hoofd houdt. ‘Uitkering- en belastingfraude wordt hard aangepakt, en terecht. Hard optreden tegen sjoemelaars en grijpgrage handjes ten koste van de belastingbetaler moet onze partijlijn blijven! Dat geldt ook voor Verheijen,’ schreef een Friese VVD-afdeling aan het hoofdbestuur.

Het is begrijpelijk en terecht dat Rutte en Zijlstra niet dadelijk schieten in de reflex ‘waar rook is, is vuur’ en Verheijen publiekelijk als een baksteen laten vallen. Maar het was geen overbodige luxe geweest als zij daarnaast een extern feitenonderzoek hadden aangekondigd. Elke andere organisatie had dit wèl gedaan.

Burgers krijgen zo het idee krijgen dat voor de politiek andere mores gelden, wat het vertrouwen verder ondergraaft. Dit treft pal voor de Provinciale Statenverkiezingen niet alleen de VVD, maar alle gevestigde politieke partijen.

Staken: hét recht of een recht?

De vakcentrales FNV en CNV bedelen morgen bij de werkgeverslobby’s in Den Haag voor het recht op staken. Een recht op staken vinden de werkgevers mooi genoeg.

Is de vakbeweging in Nederland ten einde raad? Kan ze écht geen vuist meer maken dat ze nu zelfs in het hoofdkwartier van de werkgevers loopt te bedelen om steun voor het recht om te staken?

Wie de websites van FNV en CNV deze week in de gaten heeft gehouden, vraagt zich dat ernstig af. De vakcentrales trekken vandaag met een spandoek ‘Handen af van ons stakingsrecht?’ naar de Haagse Malietoren, waar VNO-NCW en MKB-Nederland zetelen. De vakbeweging roept hen op zich hard te maken voor het recht bedrijven plat te leggen.

Luiken dicht

In menig ander land zouden de werkgevers op zo’n moment de luiken sluiten en de beveiliging opschroeven, totdat de bonden weer zijn verdwenen. Zo niet in Nederland. Bij navraag blijkt dat VNO-NCW op de hoogte is van de actie en – sterker nog – gewoon een tijdstip in de agenda van voorman Hans de Boer heeft geprikt, waarop FNV en CNV hem een lijst met bedrijven overhandigen die zich achter het stakingsrecht scharen.

En alsof dat nog niet voldoende duidelijk maakt hoe goed de arbeidsverhoudingen in Nederland zijn, blijken op die lijst onder meer bouwbedrijf BAM en facilitair dienstverlener Vebego te staan. Beide zijn in het recente verleden geconfronteerd met vakbondsacties, maar dat heeft ze er niet van weerhouden positief te reageren op een brief van de vakbeweging met de aanhef: ‘Goede arbeidsverhoudingen zijn gebaseerd op dialoog, maar soms kom je er samen niet uit. Dat was ook in uw bedrijf het geval.’

Klap in het gezicht

Het gaat ook niet zozeer om Nederland, benadrukken FNV en CNV. Ze zijn vooral boos dat het werkgeverssmaldeel in de VN-arbeidsorganisatie ILO, waartoe VNO-NCW behoort, niet ‘het recht op staken’ internationaal wil erkennen. Volgens CNV is dit een klap in het gezicht van werknemers in bijvoorbeeld Colombia en Bangladesh, waar arbeidsomstandigheden slecht zijn, redelijk onderhandelen onmogelijk is én staken verboden.

Maar VNO-NCW zegt dat het conflict in de ILO helemaal niet gaat om het recht om te staken als zodanig, maar over de vraag of er zo’n onvoorwaardelijk recht is vastgelegd in de ILO-verdragen. Volgens de werkgevers is van dat laatste geen sprake. ‘In Nederland zijn er ook voorwaarden aan het stakingsrecht verbonden. Zo mag je pas staken als al het overleg is uitgeput en de belangen van derden niet onevenredig worden geschaad’, aldus een zegsman.

Internationaal Gerechtshof in Den Haag

De internationale werkgevers hebben volgens VNO-NCW juist ‘constructieve voorstellen’ gedaan om met de overheids- en vakbondsvertegenwoordigers in de ILO te overleggen hoe zij ‘een’ recht om te staken’ kunnen borgen. Inderdaad: een recht, niet hét recht. Als de bonden dat graag anders willen, heeft het weinig zin bij VNO-NCW aan te kloppen. Dan kunnen ze beter naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag’ stappen.

Gedwongen emigratie uit Groningen?

Nooit zal ik durven beweren dat de twee afvallige PvdA-Kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk niet goed zijn geïntegreerd in de Nederlandse samenleving. Integendeel: tot nu toe stellen ze zich op als de ultieme oer-Hollanders.

Geheel in lijn met het aloude cliché ‘zet drie Nederlanders bij elkaar en binnen de kortste keren richten die vijf politieke partijen, drie kerken en zeven concurrerende sportclubs op’ hebben ook de afgescheiden Kuzu en Öztürk sinds deze week hun eigen beweging. DENK, zo heet hun geesteskindje, staat voor een samenleving met meer tolerantie, verdraagzaamheid en wederzijds respect. 

Het Rode Noorden

De politieke beweging richt zich niet specifiek op moslims. Volgens Kuzu en Öztürk zullen heel veel Nederlanders van allerhande pluimage zich bij hen thuis voelen, want die zijn ‘het gure, rechtse klimaat’ meer dan zat. Maar ik durf zo maar te gokken dat in elk geval de Groningers er niet over piekeren DENK hun stem te gunnen. Ook al heerst in ‘Grunn’, hoofdstad van Het Rode Noorden, nu niet bepaald een guur, rechts klimaat.

Öztürk veroorzaakt namelijk naar eigen zeggen ‘een schok’ (Geen grap! Dit zijn Öztürk écht vandaag in de Tweede Kamer over een provincie die wordt geplaagd door aardbevingen) door een DENK-plan te lanceren om de Groningers in ‘het risicogebied’ volledig uit te kopen en een riante verhuisvergoeding te geven. Van dat deel van Groningen moet vervolgens een natuurgebied worden gemaakt, waarna de gaskraan verder open kan. En met die extra gasbaten kunnen de massa-verhuizing, te beginnen in de gemeente Loppersum, en de aanleg van het natuurgebied dan weer worden bekostigd.

Roermond

‘Natuurlijk gaat het verhuizen niet zonder pijn. Daar hebben wij alle begrip voor’, zei Öztürk. Zelf herinnert hij zich nog hoe zeer het er bij hem inhakte, toen zijn ouderlijk huis in Roermond tegen de vlakte ging. Maar, zo vulde de DENK’er aan: inmiddels wonen zijn vader en moeder wel mooi in een duurzaam gebouwd, leuk huis, dus ja: eind goed, al goed.

Arm Groningen. De trotse provincie was ooit de graanschuur van Nederland (leestip hierover: De Graanrepubliek van Frank Westerman!) en is nu onze nationale gasleverancier. Tussen 1959 en 2009 heeft ze de schatkist met zeker €159 mrd aan gasbaten gespekt. Als stank voor dank, zo bleek onlangs, is bij de gaswinning de veiligheid van de Groningers stelselmatig en jarenlang — van 1993 tot 2013 — genegeerd. En dan moet Grunn ook nog vanaf de publieke tribune in de Tweede Kamer horen dat ze haar geliefde woningen, soms eeuwenoude kerken en monumentale ‘borgen’ nu maar voorgoed in de steek moet laten.

Arbeidsmigratie

Over monumenten gesproken: DENK wil ondertussen wel in elke Nederlandse gemeente een gedenkteken oprichten voor arbeidsmigranten. ‘Daar kunnen scholen en organisaties naartoe. Zolang mensen elkaars verleden niet kennen, kunnen ze ook geen begrip voor elkaar opbrengen in het heden’, zo verklaarde Öztürk in een gesprek met NRC. ‘Er is een beeld ontstaan van gastarbeiders als zieke mensen die alleen maar geld kosten aan uitkeringen en zorg. Terwijl die mensen Nederland hebben helpen opbouwen.’

De Groningers hebben óók het land helpen opbouwen, en sterker nog: veel uitkeringen en zorg zijn betaald met hun gasbaten (google ook: Dutch disease). Maar Groningers zijn voor het overgrote deel moslim noch immigrant en daarmee blijkbaar toch geen aantrekkelijke doelgroep voor DENK. Eerder een-ver-van-mijn-bed-show. Kuzu en Öztürk hadden niet beter kunnen laten zien dat zij er helemaal niet voor ‘alle Nederlanders’ zijn dan met dit plan voor een gedwongen en ongetwijfeld traumatische hervestiging.

Noodklok

Wie zegt af te willen van het woord ‘allochtoon’ (letterlijke betekenis: van een andere aarde), moet niet tegelijkertijd anderen tot allochtoon maken en naar zo’n andere aarde verbannen. Ook al krijgen de Groningers dan wat Öztürk betreft wel inspraak over ‘de nieuw te vormen woongebieden en bepalen ze zelf met wie en hoe ze precies gaan wonen.’

Vanochtend luidden kerken in heel Groningen de noodklok: van de Martinikerk in Stad zelf (of liefkozend in Grunn-slang: ‘d’Olle Grieze’) tot de zevenhonderd jaar oude, beschadigde Jacobikerk in Uithuizen, midden in het aardbevingengebied in de Ommelanden. Friesland en Drenthe hesen de Groningse vlag op hun provinciehuizen uit solidariteit. Een aantal Groningers verstoorde daarnaast het Kamerdebat over de gaswinning door onder meer op de publieke tribune hun volkslied zingen en ‘rampenbestrijding’ te joelen. Vraag is of dat allemaal luid genoeg is om Kuzu en Öztürk, maar ook heel veel andere allochtone én autochtone Randstedelingen net zo hard wakker schudden als de aardbevingen soms met de mensen in Loppersum doen.

              

     

Topbeloning in ouderenzorg blijft gevoelig punt

Eelco Damen kreeg er woensdag in de Tweede Kamer stevig van langs. De SP duidde hem tot drie maal toe aan als ‘Eelco D. uit Amsterdam’, alsof de voorzitter van de raad van bestuur van zorgaanbieder Cordaan crimineel zou zijn. In de ogen van de linkse oppositiepartij is hij dat ook: Damen verdiende in 2013 zo’n € 307.000.

Daarmee is hij volgens de SP de best verdienende zorgbestuurder van Nederland. Zijn salaris ligt ook nog eens fors hoger dan het wettelijk plafond van ruim € 228.599 voor beloningen in de (semi-)publieke sector dat in 2013 is ingegaan. Maar Damen valt in de overgangsregeling voor bestaande arbeidscontracten en heeft zeven jaar de tijd om zijn loon af te bouwen tot het wettelijke maximum.

Flinke loonstijging

Volgens zorgvakbond Abvakabo FNV is Damen niet de enige zorgbestuurder wiens loon flink boven de norm ligt. Dat geldt ook voor ruim dertig van zijn collega’s. Het salaris van de ‘top vijftig grootverdieners’ in de ouderenzorg is volgens Abvakabo in 2013 met ruim 19% gestegen. Ter vergelijking: de gemiddelde loonstijging in Nederland bedroeg in dat crisisjaar 1,2%.

Bij Kamerleden leeft de angst dat juist de invoering van de salarisnorm in 2013 zorgbestuurders ertoe heeft aangezet hun lonen eens flink te verhogen. De topfunctionarissen houden immers meer geld over wanneer zij gedurende de overgangsperiode een hoger salaris afbouwen dan wanneer zij dit bij een wat bescheidener loon zouden doen.

Tienduizenden zorgbanen op het spel

Zowel regeringspartij PvdA als de oppositiepartijen  SP, CDA, PVV en 50Plus noemen exorbitante beloningen in de ouderenzorg hoe dan ook ‘maatschappelijk onwenselijk’. Zeker nu de overheid het mes zet in die sector en er tienduizenden banen van de ‘handen aan het bed’ op het spel staan. Zo sneuvelen 2500 arbeidsplaatsen bij zorgaanbieder Espria, duizend bij Careyn en 500 tot 1500 bij Zorggroep Venlo. Maar de top van deze bedrijven verdiende in 2013 nog wel meer dan de loonnorm. Desgevraagd zegt zorgstaatssecretaris Martin van Rijn het wijs te vinden als veelverdieners bij baanverlies extra verantwoordelijkheid’ nemen.

Per 1 januari is het salarisplafond verder verlaagd. Wie in de (semi-)publieke sector werkt, mag niet meer verdienen dan een ministersloon van €178.000. Wel is er opnieuw een overgangstermijn voor zittende bestuurders van zeven jaar. Bovendien geldt het nieuwe plafond pas in 2016 voor de zorg, de wooncorporaties en universiteitsbestuurders, omdat daar onvoldoende tijd was voor een zorgvuldige invoering.

Druk van publieke opinie

De Kamer vreest dat dit uitstel opnieuw leidt tot een jaar van extra loonstijgingen voor de nieuwe norm echt ingaat. Maar Van Rijn heeft daar ‘nu’ geen signalen voor, zegt hij. Hij rekent ook op de druk van de publieke opinie en op het goede voorbeeld van sommige bestuurders die inmiddels al vrijwillig versneld hun loon hebben afgebouwd. Maar het verleden leert dat lang niet iedereen daar gevoelig voor is. De Kamer kan op voorhand al zijn volgende spoeddebat over de topinkomens in de zorgsector inboeken.

PVV doet tóch gewoon in alle provincies mee

De Partij voor de Vrijheid doet volgende maand tóch gewoon in alle provincies mee aan de Statenverkiezingen. Michael Heemels, de woordvoerder van partijleider Geert Wilders, bevestigde me zojuist telefonisch dat de PVV er op de valreep in is geslaagd is kandidatenlijsten voor alle twaalf de provincies in te leveren. De deadline hiervoor verloopt vandaag.

Vorige week nog werd er onder meer in de Volkskrant openlijk aan getwijfeld of de PVV wel in staat zou zijn in alle provincies mee te doen aan de verkiezingen van 18 maart. Van alle 69 PVV’ers die bij de vorige Statenverkiezingen in 2011 werden gekozen, haakten er maar liefst 25 voortijdig af. Dat is ruim een derde. Iets meer dan een dozijn gooide al vrij snel na de verkiezingen in 2011 de handdoek in de ring en een flink aantal anderen volgde na de gemeenteraadsverkiezingen van maart vorig jaar. Toen liet Wilders tot hun grote onvrede een meute aanhangers in een Haagse café om ‘minder, minder, minder Marokkanen’ scanderen.

Limburgse Staten

Het zou de PVV nogal wat moeite hebben gekost voor al deze mensen geschikte vervangers te vinden, maar zegsman Heemels – tevens fractievoorzitter van de PVV-Statenfractie in Limburg – wil hier niet op ingaan. ‘Alles is goed gegaan vanmiddag. In elke provincie is een lijst ingeleverd.’

Zelf is Heemels naar eigen zeggen zojuist uit Maastricht  gekomen, waar de PVV een lijst van ‘zeventien enthousiaste kandidaten’ heeft weten samen te stellen. ‘Zeven van hen zitten al in de Limburgse Staten en die gaan – als de kiezer hun weer mandaat geeft uiteraard – door. De andere tien hebben we uitgekozen na een streng selectiebeleid, want we kregen natuurlijk veel meer aanmeldingen dan tien. Het is een ontzettend goede lijst geworden met onder meer een oud-medewerker van het ministerie van Financiën, een jurist en een accountant. Ik heb er alle vertrouwen in.’

Regie in handen

Hoe het er in de andere provincies aan toe is gegaan, zegt Heemels niet precies te weten. ‘Maar de lijsten staan op de regionale PVV-websites.’ Ook wil hij niet zeggen of Wilders – die tenslotte bekendstaat als een man die graag zelf alle touwtjes in handen heeft – hoogstpersoonlijk nog naar de kandidatenlijsten heeft gekeken en eventueel namen heeft goed- of afgekeurd.

‘Over interne zaken zeggen we nooit iets’,  zegt Heemels. Hij wil alleen nog kwijt dat de PVV-kandidatenlijst voor de Eerste Kamer op dit moment niet bekend is in tegenstelling tot die van alle andere politieke partijen (voor wie het niet weet: de kersvers gekozen Provinciale Statenleden kiezen dit voorjaar – op 26 mei – een nieuwe Eerste Kamer). Wel maakt de PVV ‘binnenkort’ de naam van de lijsttrekker voor de Eerste Kamerverkiezingen bekend. De rest van de lijst volgt dan later, aldus Heemels. Waarschijnlijk half maart pas.

Noord-Nederland

Een surftocht op het wereldwijde web leert dat het de PVV inderdaad is gelukt een groot aantal kandidaten te vinden voor de Provinciale Staten. De lijsten bestaan uit minstens twaalf (Flevoland en Overijssel) tot maximaal 25 personen (Zuid-Holland). Alleen de lijsten van Groningen en Friesland staan nog niet online.

Opvallend is wel dat de Friese PVV onder het kopje ‘Talent gezocht’ in elk geval nog online naar kandidaten zoekt: ‘De Friese PVV werkt hard aan een mooie toekomst en is daarom op zoek naar politiek talent in onze provincie. Bijvoorbeeld voor de volgende Provinciale Statenverkiezingen van maart 2015 (…)’. Geinig feitje: de Friese PVV-Statenleden zijn ook niet in de weer voor de partijmascottes ‘Henk en Ingrid’, maar ‘foar Sytse en Maaike’. ‘Duidelijk! Beter!’.

Bal met dansende poppen

Mocht het de PVV in Friesland en Groningen toch niet gelukt zijn om daar een uitgebreide lijst samen te stellen, dan is er ongetwijfeld nog geen man overboord, wat Wilders betreft. De stem van deze dunbevolkte provincies telt heel wat minder zwaar mee voor de samenstelling van de Eerste Kamer dan die van, zeg, de bevolkingsrijke provincies Noord- en Zuid-Holland. Daar had de PVV wèl al enige tijd de kandidatenlijsten op orde.

Want: niet zozeer de bemensing van de diverse Provinciale Staten, als wel doe van de senaat is Wilders’ eigenlijke doel. Als de PVV daar de grootste wordt én ook nog Rutte 2 en de ‘meest geliefde oppositiepartijen’ daar hun meerderheid verliezen, wordt het bal. En van dansende poppen houdt Wilders wel.

Gezocht: softdrugsverkoper

De regeringspartijen VVD en PvdA hebben donderdag een nieuwe klap te verwerken gekregen. Waren ze net van plan de Provinciale Statenverkiezingen in te gaan met het verhaal dat zij Nederland er weer bovenop helpen met hun weliswaar erg impopulaire, maar wel broodnodige hervormings- en bezuinigingsmaatregelen, blijkt nu net dat de werkloosheid in december toch weer is gestegen. Dat is een tegenvaller die Mark Rutte en met name Diederik Samsom níet kunnen gebruiken.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek maakte vanochtend bekend dat de werkloosheid in de laatste maand van vorig jaar is toegenomen met 12.0000 Nederlanders. Er zitten nu 642.000 mensen zonder baan thuis, een percentage van 8,1% van de beroepsbevolking. Dat is uiteraard een drama voor deze werkzoekenden en hun gezinnen, maar wie is het voor hen dan nog een schrale troost om te weten dat zij tenminste niet hoeven te solliciteren op vacatures als verkoopmedewerker softdrugs en sekswerker.

Foutje

Donderdagochtend stuurde minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken namelijk een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij verklaarde dat uitkeringsinstantie UWV een foutje heeft gemaakt. Het was niet haar bedoeling geweest om een vacature als verkoopster van marihuana en hasj als ‘passende arbeid’ bij een werkloze onder de aandacht te brengen. De werkzoekende had zich in een ingezonden brief in de Telegraaf hierover beklaagd, vooral ook omdat het UWV aanvankelijk tegen haar had gezegd dat softdrugs in Nederland tenslotte worden gedoogd. ‘Krijg ik dan een volgende keer een baan als raamprostituee aangeboden?,’ vroeg de vrouw zich in De Telegraaf af.

Maar zij, en alle andere werklozen in Nederland, kunnen opgelucht ademhalen. Nee dat gebeurt niet, zo schreef Asscher. ‘Op de website van het UWV, Werk.nl, zijn vacatures te vinden voor allerlei functies in diverse branches. Vacatures in maatschappelijk omstreden bedrijfstakken zoals de seksindustrie en handel in softdrugs, kunnen wel door werkgevers gepubliceerd worden op Werk.nl, maar deze worden niet actief door UWV aangeboden aan werkzoekenden als passende arbeid. UWV filtert degelijke functies uit het
aanbod aan werkzoekenden.’

Baliemedewerker/receptioniste

Dat het aanbod tot de verkoop van softdrugs toch bij de werkloze vrouw terecht is gekomen, wijt Asscher aan de benaming van de functie: receptionist/baliemedewerker. Daardoor was de baan als softdrugsverkoper niet als zodanig herkend door de medewerkers van het UWV. De uitkeringsinstantie heeft de functie volgens de PvdA-minister inmiddels wel verwijderd uit de vacatures die worden aangeboden aan werkzoekenden.

In 2008 scherpte toenmalig minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken het begrip ‘passende arbeid’ in de Werkloosheidwet aan. Iedereen die langer dan een jaar in de WW zit, moet daardoor alle beschikbare banen accepteren, ongeacht zijn werkervaring of opleidingsniveau. Er waren destijds, aan het begin van de economische crisis, veel bezwaren tegen deze wetswijziging. ‘Moet een werkloze hoogleraar dan tomaten gaan plukken in de kassen van het Westland?’, vroeg onder meer de vakcentrale FNV zich af. ‘Treedt er zo geen verdringing op van laagopgeleiden door hoogopgeleiden en is het niet uit economisch oogpunt pure kapitaalvernietiging om mensen zo onder hun niveau te laten werken?’ vonden ook anderen.

Verdere aanscherping WW per 1 juli

Inmiddels echter is – na bijna zes jaar diepe crisis – de regelgeving rond passende arbeid alweer strenger geworden. Per 1 juli van dit jaar moeten WW’ers al na een halfjaar alle beschikbare werk accepteren als ‘passend’. Wel wil Asscher door een nieuw systeem van inkomensverrekening voorkomen dat de werklozen minder gaan verdienen dan ze in de WW als uitkering kregen. Werkhervatting vanuit de WW wordt dus altijd lonend, beloofde het kabinet.

En wie straks een halfjaar werkloos is en dus moet solliciteren op banen waar hij écht geen trek in heeft, kan nog aan de bel trekken bij het UWV. Dat houdt volgens Asscher in de smiezen of werkzoekenden zich voldoende inspannen om weer aan de slag te komen. Zo nee, dan kan de uitkeringsinstantie besluiten bijvoorbeeld te korten op de uitkering. Maar als de WW’er ‘principiële bezwaren heeft tegen het werken in een bepaalde bedrijfstak of functie’, dan wordt volgens Asscher in overleg met het UWV bekeken hoe daarmee wordt omgegaan.

‘In het algemeen geldt dat er voldoende mogelijkheden zijn om te solliciteren naar functies die niet stuiten op gewetensbezwaren van de werkzoekende.’ Voldoende mogelijkheden? Dat laatste is inderdaad te hopen voor al die 642.000 Nederlanders zonder baan.

Overheidshulp bij witte en bonte was

‘Een nieuw jaar, nieuwe kansen’. Dat moet de in het kerstreces uitgeruste PvdA-leider Diederik Samsom hebben gehoopt, toen hij zondag de leden toesprak aan het einde van een PvdA-congres. De sociaaldemocraten staan er dramatisch voor in de peilingen en lijken af te stevenen op een grote nederlaag bij de aanstaande Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart. Dat zou voor Samsom het derde verlies op rij betekenen, na treurigstemmende uitslagen bij zowel de gemeenteraads- als de Europese verkiezingen vorig jaar.

‘Er sluipt twijfel in de partij,’ constateerde Samsom dan ook in zijn afsluitende speech. ‘Ik zie het in veler ogen. Doen we het goede? Doen we het goed? Velen buiten deze zaal en misschien ook wel ín deze zaal hebben moeite het pad te volgen dat wij hebben gekozen op weg naar onze idealen.’

Grote hervormingen ten behoeve van structuurversterking

Dat is het inderdaad weerbarstige pad van grootscheepse hervormingen op de arbeidsmarkt, woningmarkt, de zorg, het onderwijs, de pensioenen enzovoort, dat de regeringspartijen VVD en PvdA zijn ingeslagen om het kwakkelende Nederland weer uit het slop te trekken. Een weg die de verschillende kabinetten volgens alle hoofdredactionele commentaren van Het Financieele Dagblad van de afgelopen jaren al veel eerder hadden moeten inslaan om de economische structuur van Nederland te versterken. Het FD sprak in 2012 dan ook vol lof en opluchting over het regeerakkoord en de moed van Samsoms PvdA.

Maar de doorsnee PvdA-kiezer is nu eenmaal niet de gemiddelde FD-lezer. De eerste is door de bank genomen veel afhankelijker van overheidsarrangementen dan de laatste. Nu stevig het mes wordt gezet in de zorg, de sociale zekerheid en allerhande toeslagen, voelt de PvdA-aanhanger dat doorgaans hard in zijn portemonnee. En al helemaal in een tijd van economische crisis en hoge werkloosheid. Dat maakt hem onzeker en ontevreden, weet ook Samsom. En cadeautjes kan de PvdA nauwelijks uitdelen als een krachtig economisch herstel ook in 2015 uitblijft. Sterker nog: uitgerekend dit jaar gaat de geschiedenis in als de klapper van Rutte 2 op het gebied van bezuinigen en lasten verzwaren.

‘De strengste bonuswet van Europa’

De PvdA-leider hield zijn gehoor echter nog maar weer eens voor dat het wel degelijk uitmaakt dat de PvdA de hervormingen mede vormgeeft. Zoals op bijna elk PvdA-congres en politieke ledenraad sinds november 2012 wees hij op de successen van de sociaaldemocraten in het kabinet: Nederland kent nu de strengste bonus- en topinkomenswetgeving van Europa, flexwerkers krijgen meer rechten, schijncontracties worden aangepakt en de inkomens worden genivelleerd.

Maar ook Samsom weet dat heel veel Nederlanders, en vooral ook de PvdA-aanhang, nog wel het meest bezorgd zijn over de grote hervormingen in de zorg. Sinds enkele maanden loopt hij daarom stage bij een wijkverpleegkundige . Zo probeert hij de vinger aan de pols te houden en te kijken waar het beleid schuurt, nu het kabinet per 1 januari grote delen van de langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten heeft overgeheveld naar de gemeenten.

Afvinklijsten in de zorg verdwijnen

In zijn eigen woorden: ‘En het ís veranderd. Ik maak ademloos mee hoe zich een kleine revolutie in de zorg voltrekt. De afvinklijsten, de protocollen van het Centraal Indicatieorgaan Zorg, ze gaan weg. Vanaf nu bepaalt de wijkverpleegkundige zelf wat er nodig is. Niet langer naar nummers kijken, maar naar mensen.’

Dat klinkt natuurlijk mooi. Maar toen kwam hij met een voorbeeld dat mijn wenkbrauwen deed fronsen. En in elk geval ook die van het verbijsterde PvdA-lid naast mij. Samsom: ‘Neem de man die door zijn brisante overgewicht de trap niet op kan en dus (euh, dus?) huishoudelijke hulp krijgt om de was te doen, want de wasmachine, die staat boven. En die nu van een strenge wijkverpleegkundige te horen krijgt dat de verzorging iedere ochtend een kwartier langer blijft, om met hem de trap op en neer te lopen zodat het over een tijdje zelf weer lukt. Het lijkt zo eenvoudig. Het blijkt bijzonder. Gewoon kijken naar wat iemand heeft, naar wat iemand kan, wat iemand wil en dan samen bepalen wat de beste zorg is. Ik kijk ernaar. En ik vraag me af waarom Nederland eigenlijk zo lang geaccepteerd heeft dat systemen bepalen welke verzorging of verpleging je krijgt.’

Huh? 

Ik keek – of liever luisterde – hier ook naar. En ík vroeg me vooral af waarom niemand even een verhuizer en/of loodgieter had gebeld om die wasmachine naar beneden te sjouwen en opnieuw aan te sluiten. Of waarom stagiair Samsom dat niet zelf had gedaan. Dan kan de veel te zware man zelf zijn was weer doen en blijft er misschien meer zorggeld over voor een psycholoog en/of diëtist die hem kan leren zijn eetprobleem te beheersbaar te houden. Maar misschien zijn de systemen die bepalen wat voor verzorging of verpleging iemand krijgt daar nog – zo kort na het begin van de zorgdecentralisaties – nog niet op ingericht, Diederik? Of denk ik te simpel?